Phân tích bài “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm- văn lớp 12
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm

Bài làm

Loading...

Nhà thơ Hoàng Cầm là một nhà thơ nổi tiếng của nền thi ca nước ta. Ông có nhiều tác phẩm độc đáo để lại cho nên thơ ca Việt Nam. Trong đó, bài thơ “Bên kia sông Đuống” là một bài thơ hay độc đáo thể hiện tình cảm của tác giả với quê hương vùng đất kinh bắc của mình.

Bài thơ khắc họa hình ảnh con sông Đuống hiện lên thể hiện sức sống tiềm ẩn, vô cùng mãnh liệt như những người dân nơi đây, bài thơ gửi gắm tình cảm của tác giả với thiên nhiên và con người của mảnh đất thân thương này.

Em ơi buồn lòng chi

Anh đưa em về Bên kia sông Đuống

Bài thơ mở đầu với hai câu thơ tự nhiên, hình ảnh anh và em thể hiện tình cảm gắn bó, thể hiện mối quan hệ thân thiết tự nhiên. Hai câu thơ được viết bằng thanh bằng tạo nên cảm xúc mênh mang, da diết, là cho câu thơ nhẹ nhàng, sâu lắng như những câu hát trao duyên của những liền anh liền chị ở vùng đất nổi tiếng quan họ này.

Hình ảnh con sông Đuống hiền hòa quanh năm nước chảy, đôi bờ xanh trong, đã là ký ức vô cùng sâu sắc nằm ăn sâu trong tâm hồn của tác giả. Chỉ cần một chút gợi nhớ, gợi thương là tác giả có thể nhớ rất rõ nét về hình ảnh con sông thân thương ấy.

Ngày xưa cát trắng phẳng lì

Sông Đuống trôi đi

Một dòng lấp lánh

Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì

Hình ảnh con sông Đuống hiện lên với bãi cát trắng xóa, phẳng lặng là nơi có thể giúp người nông dân thâm canh tăng gia sản xuất. Hình ảnh lòng sông sáng lấp lánh như tấm gương soi khổng lồ hiện lên thật nên thơ, trữ tình.

Tác giả Hoàng Cầm vô cùng khéo léo khi vẽ lên hình ảnh con sông Đuống trong quá khứ, một con sống anh dũng nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ. Thể hiện sự từng trải của dòng sông vượt qua bao thăng trầm của lịch sử dân tộc

Xanh xanh bãi mía bờ dâu

Ngô khoai biêng biếc

Tác giả vẽ lên một bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp về hình ảnh con sông Đuống với màu xanh ngút ngàn của ngô khoai, của những phù sa màu mỡ

Đứng bên này sông sao nhớ tiếc

Sao xót xa như rụng bàn tay

Sông Đuống trong chiến tranh bị chia cắt thành hai bờ, hai khoảng trời riêng một bên đã được giải phóng tự do, một bên vận con giặc chiếm giữ. Chính vì vậy, tuy con sông Đuống chảy chung một dòng nhưng những con người giữa hai bờ sông lại mang hai số phận khác nhau, hai chế độ chính trị khác nhau.

Bên kia sông Đuống

Quê hương ta lúa nếp thơm nồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp

Bằng bốn câu thơ ngắn ngủi nhưng tác giả đã vẽ lên một bức tranh tươi đẹp sinh động về vùng quê Kinh Bắc, với những nét truyền thống tươi đẹp, những ngày hội làng, những bãi lúa nương ngô tươi tốt, màu mỡ.

Vùng đất Kinh Bắc là vùng nổi tiếng có tranh Đông Hồ một loại tranh được vẽ bằng giấy gió thể hiện những phong tục tập quán, những ngày lễ hội đình đám của làng quê. Nó là một phần không thể thiếu của cuộc sống con người Việt Nam văn hóa cộng đồng.

Quê hương ta từ ngày khủng khiếp

Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn

Ruộng ta khô

Nhà ta cháy

Chó ngộ một đàn

Lưỡi dài lê sắc máu

Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang

Mẹ con đàn lợn âm dương

Chia lìa đôi ngả

Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã

Bây giờ tan tác về đâu

Câu thơ thể hiện cảm xúc của bài thơ, tự dưng chuyển sang màu sắc bi thương, đau khổ, khi nhà cháy, chó ngộ, mẹ con đàn lợn âm dương, chia lìa đôi ngả thể hiện sự ly biệt, tang tóc của con người và cảnh vật nơi đây.

Tác giả Hoàng Cầm vô cùng tinh tế khi sử dụng những điểm tích trong tranh Đông Hồ để nói chuyện về cuộc sống hiện tại của con người.

Ai về Bên kia sông Đuống

Cho ta gửi tấm the đen

Mấy trăm năm thấp thoáng mộng bình yên

Những hội hè đình đám

Trên núi Thiên Thơi

Trong chùa Bút Tháp

Giữa huyện Lang Tài

Gửi về may áo cho ai

Chuông chùa văng vẳng nay người ở đâu

Trong những câu thơ này thể hiện những nét phong tục truyền thống của người dân quê vùng Kinh Bắc. Nó vẽ lên nét cổ truyền lâu đời của con người nơi đây, gợi nhớ thương về những phong tục thân thuộc thể hiện tình cảm gắn bó của tác giả với mảnh đất quê hương của mình.

Những nàng môi cắn chỉ quết trầu

Những cụ già phơ phơ tóc trắng

Những em sột soạt áo nâu

Chỉ vài câu thơ tác giả Hoàng Cầm đã xây dựng lên trong mắt người đọc hình ảnh con người của vùng quê nơi đây, với những phong tục truyền thống như nhuộm răng đen, rồi áo tứ thân, ăn trầu cau…Những người phụ nữ vùng quê Kinh Bắc nổi tiếng là phúc hậu và nhanh nhẹn hoạt bát.

Họ có tài buôn bán, tháo vát từ khi còn nhỏ, nên khi trưởng thành họ thường rất nhanh nhẹn, đảm đang tháo vát. Khi nói về những người con gái của miền quê mình tác giả sử dụng những lời nói hay nhất để miêu tả, phác họa chân dung họ.

Có nhớ từng khuôn mặt búp sen

Những cô hàng xén răng đen

Cười như mùa thu tỏa nắng

Những cô gái hiện lên với khuôn mặt “búp xem” thanh tao, nho nhã, gợi cho con người ta một điều gì đó vừa thơm ngát quyến rũ, vừa thoát tục, trắng trong “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.

Nụ cười như mùa thu tỏa nắng, thể hiện một nụ cười lung linh quyến rũ, một nét đẹp tinh khôi khiến cho lòng người con trai khi xa quê nhớ về không khỏi bồi hồi xao xuyến, trái tim rung lên những nhịp đập ngây ngất, bồi hồi.

Mẹ già nua còm cõi gánh hàng rong

Dăm miếng cau khô

Mấy lọ phẩm hồng

Vài thếp giấy đầm hoen sương sớm

Trong khổ thơ này tác giả sử dụng nghệ thuật tả thực thể hiện sự tần tảo, khổ hạnh của người mẹ già. Hình ảnh người mẹ ấy hiện lên vất vả già nua với bao lo toan bao áp bức phải chịu đựng. Khi đất nước đang yên bình thì xuất hiện bóng quân thù. Chúng kéo tới đàn áp, bóc lột nhân dân ta, làm cho cuộc sống của người dân ta trở nên khốn khổ.

Chợt lũ quỷ mắt xanh trừng trợn

Khua giầy đinh đạp gãy quán gầy teo

Xì xồ cướp bóc

Tan phiên chợ nghèo

Hình ảnh những tên giặc Pháp hiện lên như một lũ quỷ mắt xanh, xì xồ tiếng nước ngoài, giầy đinh súng lục đập phá cuộc sống yên bình của người dân. Chúng gây ra cảnh đầu rơi máu chảy, đàm áp cuộc sống của người dân quê lương thiện, còn gì tàn nhẫn hơn.

Lá đa lác đác trước lều

Vài ba vết máu loang chiều mùa đông

Không gian chợt trầm hẳn xuống, hoang sơ hiu quanh không còn sầm uất, vui vẻ như những khổ thơ đầu. Trong những câu thơ này người đọc cảm nhận rõ sự thê lương. Hình ảnh màu đỏ của máu, của chiều hoàng hôn, gây ấn tượng mạnh mẽ với người đọc gợi nên cảm giác tiêu điều, của cảnh chợ phiên sau khi bị giặc kéo tới tàn phá.

Những câu thơ thể hiện sự phẫn uất đau đớn, sự thù hận tột cùng của tác giả Hoàng Cầm khi quân giặc chà đạp giày xéo lên những con người, mảnh đất quê hương của ông. Những câu thơ như hối hả dồn nén những hận thù của tác giả dành cho bọn giặc.

Bài thơ “Bên kia sông Đuống” là một bài thơ tiêu biểu của tác giả Hoàng Cầm trong chiến tranh nó thể hiện tình cảm của tác giả với mảnh đất quê hương, thể hiện tinh thần yêu nước lòng căm thù giặc của tác giả với bọn yêu râu xanh cướp bóc dân tộc ta.

Nguồn: Tài liệu văn mẫu

Loading...

Từ khóa tìm kiếm

  • cảm nhận vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên trong bên kia sông đuống sông đuống trôi đi